LUISTER-AMATEURS Ontvanger  pagina

 

Ontvangers en accessoires

 

Onmisbaar voor de radiohobby is natuurlijk ... de radio! Deze kun je in vele soorten, maten en prijsklassen krijgen. De toestellen die ik hier bespreek behoren tot de zogenaamde "kortegolf communicatieontvangers". Deze radio's zijn, zoals de naam al suggereert, gespecialiseerd in ontvangst van de kortegolf, een deel van het radiospectrum dat veel te bieden heeft maar ook zijn specifieke moeilijkheden kent. Veel huis-, tuin- en keukenradio's kunnen ook wel een deel van de kortegolf ontvangen, echter vaak dermate slecht dat de praktische bruikbaarheid ervan nihil is.

Om goed op de kortegolfbanden uit de voeten te kunnen worden hogere technische eisen aan een radio gesteld, o.m. qua gevoeligheid, stabiliteit, afstemnauwkeurigheid, oversturingsvastheid en het vermogen om stations van elkaar te scheiden. Deze eisen worden nog eens extra zwaar wanneer we spreken over communicatieontvangers. Deze categorie radio's kan naast de bekende omroepstations ook een keur aan niet-commercieel radioverkeer oppikken w.o. scheep- en luchtvaartverkeer, radioamateurs, radiobakens, morseuitzendingen en diverse soorten telex-achtige signalen (welke met een PC in tekst of beeld omgezet kunnen worden zoals weerkaarten, berichten voor de scheepvaart en slow scan televisie). Een heel veel toegepaste digitale mode op Hf is PSK31, deze kun je bv tegenkomen op 3582KHz in LSB, 7038KHz ook in LSB  en op 14070KHz in USB.  Daartoe zijn deze radio's voorzien van een aantal extra technische faciliteiten die 'normale' radio's moeten ontberen. E.e.a. betekent echter wel dat communicatieontvangers aanzienlijk duurder uitvallen dan gewone omroepdozen.

Helaas hebben bekende producenten van communicatieontvangers voor de amateurmarkt (Kenwood, Yaesu, ICOM, Lowe) de laatste jaren weinig nieuws meer laten zien of zijn zelfs helemaal gestopt met HF communicatiereceivers! Laten we hopen dat er alleen maar sprake is van een tijdelijke terughoudendheid om nieuwe producten op de markt te brengen. Mocht deze schaarste echter aanhouden dan rest de HF-luisteraar niets anders dan het afstruinen van de tweedehands markten of het aanschaffen van een transceiver (waarvan de zender vaak wel door de leverancier 'onklaar' gemaakt kan worden).

Wat ook zeer interessant is voor ons zendamateurs en luisteramateurs is het aanschaffen van een HF-transceiver, je hoeft namelijk niet perse het zend gedeelte te gebruiken. Als je besluit een transceiver aan te schaffen dan is de keuze opeens enorm.  Mijn persoonlijke mening is zelfs zo dat ik de meeste transceivers over een veel betere ontvanger vind beschikken.   Zowel nieuw als 2de hands kunt U voor een fractie wat een goede ontvanger kost een complete transceiver aanschaffen van Kenwood/icom of Yaesu.  Mocht je het een bezwaar vinden dat er een zend gedeelte in de set zit dan kan deze heel eenvoudig en snel uit geschakeld worden zonder dat de kwaliteit van het ontvangst gedeelte van de transceiver wordt aangetast.

Des al niet te min is er nog wel wat om uit te kiezen. Hieronder volgt een opsomming van ontvangers/zenders die het bestuderen waard zijn.      Transceivers (zenders) worden later steeds meer aan deze site toegevoegd nadat ik deze zelf heb getest op werking.

 


Antennes en toebehoren     


Gezegd moet worden dat de ontvangstprestaties in hoge mate bepaald worden door de antenne die je gebruikt. Een goede ontvanger met een slechte antenne zal nooit meer dan een matig tot redelijk resultaat neerzetten. Over antennes kunnen boeken vol geschreven worden (b.v. Rothammels "Antennenbuch"), ik zal er hier niet al te ver op ingaan. Een draad van voldoende lengte (ca. 15 meter) die voldoende vrij opgehangen is zal over het algemeen een redelijk tot goed resultaat opleveren, zeker als die "afgestemd" wordt met een antennetuner of de veelgeprezen MLB (aanpastransformator).Ik zelf vind de beste oplossing een complete dipool ophangen met in het midden een balun van 1 op 1 of te wel een mantelstroomspoel. Als je als lengte van de dipool minimaal 2 maal 10 meter kunt weg hangen (beter is natuurlijk nog langer) dan zult U een uitstekende ontvangst hebben.

Als alternatief kan men kiezen voor een actieve antenne (met ingebouwde versterker). Deze kunnen uitstekende prestaties leveren bij geringe afmetingen (ca. 1 meter lengte), maar ook hier geldt dat de antenne voldoende vrij opgesteld moet worden om aan de brei van 'man made noise' te ontsnappen. Er is dan wel een ontvanger nodig met een redelijk goed 'grootsignaalgedrag' aangezien deze antennes flink wat signaal af kunnen geven. Bovendien moet je rekening houden met een prijs vanaf ca. €250,- voor een echt goede actieve antenne (o.a. RF-Systems heeft enkele interessante modellen in het leveringsprogramma zitten).

Ook een antennesplitter (of combiner) kan een interessante optie zijn, bijvoorbeeld om twee ontvangers op één antenne aan te sluiten zonder dat deze elkaar nadelig beïnvloeden (handig om ontvangers met elkaar te vergelijken) of om twee antennes aan dezelfde ontvanger te knopen (bijvoorbeeld met verschillende polarisaties of richtingsgevoeligheid).

Als toebehoren kan ik een DSP-audiofilter aanbevelen, zeker als de ontvanger weinig mogelijkheden geeft om met het signaal te spelen of last heeft van een gebrekkige selectiviteit (zelfs dumpontvangers kunnen aardig opknappen met zo'n ding, mits voorzien van een goede AGC-regeling die het audiouitgangsniveau vrij constant weet te houden). Een bekend merk op dit gebied is Timewave, maar ook MFJ levert dergelijke filters.

Als je last hebt van lokale stoorbronnen is een storingsonderdrukker zoals de ANC-4 van JPS (thans Timewave) het overwegen waard. Vooral computerstoringen laten zich op verbluffende wijze 'wegdraaien'. Genoemd apparaat is bovendien geschikt voor gebruik met transceivers. Ook MFJ heeft soortgelijke apparaten in het leveringsprogramma.

Een externe speaker kan een heleboel doen aan de verbetering van de audiokwaliteit (bij veel ontvangers is de ingebouwde speaker niet van voldoende kwaliteit voor serieus gebruik). Tegenwoordig zijn er voor weinig geld van die computerspeakers met ingebouwde versterker te koop, bij voorkeur met toonregeling, aangesloten op de ontvanger kan dat een hele wereld van verschil betekenen. Ook zijn er speakers met een ingebouwde DSP-processor op de markt (o.a. BHI) waarmee een 'vuil' of vervormd signaal vaak heel aardig opgepoetst kan worden. Overigens, de speakers van bekende merken als Icom en Yaesu zien er vaak fraai uit met ingebouwde filters etc, maar zijn eigenlijk veel te duur voor wat ze te bieden hebben, de kwaliteit is ook vaak onder de maat.


Een heel leuke tranceiver met een ongelofelijk goede ontvanger er in is de Yaesu FT-817(ND).   Ook al is dit maar een 5 watt zender, de ontvanger die hier inzit is echt heel goed en zeker prijstechnisch gezien bied dit apparaat hele goede eigenschappen en dat voor een bereik van 100KHz tot 470MHz, Je kunt er niet alleen broadcast MG stations mee ontvangen maar ook die op de HF band en op de FM band van 88 t/m 108MHz.  Doordat hier zo'n brede ontvanger inzit kun je uiteraard naar ontzettend veel stations luisteren of deze nu op HF, 6 meter, 2 meter, 70cm zitten het maakt echt niks uit.  En wat dacht u van de luchtvaart in de mode AM, niets is onmogelijk voor dit kleine wonder.        Verder zijn er al de bekende modes mee te beluisteren zoals, USB-LSB-CW-AM-FM-WFM.  Verder zijn er nog 2 digitale modes aanwezig, de DIG en de PKT mode, deze kunnen gebruikt worden om beter digitale signalen te decoderen of uit te zenden. Deze Yaesu FT-817 leent zich uitstekend, door middel van een CT-62 cat-kabel, om te worden bediend door middel van een computer.  Ook portable staat de Yaesu FT-817ND zijn mannetje, de ND uitvoering komt met een accu en acculader, standaard zitten er 3 opzet antennes bij.  Je kunt deze set geheel met de hand programmeren maar ook op de computer met het los aan te schaffen programma ADMS-4A. 

Yaesu FT-817(ND)

 

Actuele ontvangers.

Als je op zoek bent naar een 'state of the art' kortegolfontvanger, kijk dan eens naar de onderstaande modellen. Goedkoop zijn ze niet, maar dan heb je ook wat.

 

  AR 7030

Het is een genoegen om naar deze ontvanger te luisteren. Nadeel is het standaard ontbreken van een notch-filter. Over smaak valt niet te twisten, maar het design van de radio is op z'n mist opmerkelijk te noemen. Ook de bediening vereist enige gewenning, hoewel de menustructuur redelijk overzichtelijk opgezet is.

 

NRD-545

Als sterke punten kunnen de extreem stijle filters (regelbaar tussen ca. 10 Hz en 10 kHz), de perfecte notch en dito passband-tuning genoemd worden. Ook de automatische heterodyne-onderdrukking (beat-canceller) en ECSS doen hun werk uitstekend, alleen de "noise-reduction" functie is er een waarbij je vraagtekens kunt plaatsen. De audio kwaliteit is best goed (mits je een goede externe speaker gebruikt), hoewel niet zo goed als die van de AR 7030. Als extra bijzonderheid blijkt de NRD-545 "AM-stereo" te kunnen ontvangen (de LF-trappen zijn daarom dan ook dubbel uitgevoerd, echter alleen te beluisteren via de Line-out aansluitingen op de achterkant van de radio). Het bedieningsgemak van de NRD 545 is spreekwoordelijk en de constructie is zoals het een JRC betaamt: excellent!

Zwak punt is het soms hinderlijk tikken van de radio bij sommige AM-signalen. Dit verschijnsel doet zich overigens alleen in de mode AM voor en met de ECSS-optie ingeschakeld verdwijnt het tikken. Ook wordt duidelijk dat de radio meer audiovervorming produceert dan conventionele ontvangers als de grenzen van het lineaire bereik van de DSP in zicht komen, b.v. bij sommige vormen van fading (hetgeen overigens kenmerkend is voor DSP-filters; gebruik van de ECSS-optie voorkomt dit grotendeels). De AGC-regeling dient dan ook van goede huize te zijn om alles binnen het lineaire te houden.
De stopbanddemping van de filters schijnt niet bijzonder goed te zijn, hoewel het de vraag is wat je daar in de praktijk van zult merken. Wel is het erg jammer dat de AGC-tijd niet aangepast kan worden in de mode AM!
Tenslotte produceert de eindversterker een sissend geluid (doet denken aan de NRD-525) dat met name bij gebruik van een hoofdtelefoon hinderlijk is (de line-out levert wel een schoon signaal). Toepassing van een externe speaker met filtering zoals de NVA-319 kan dit nadeel wel compenseren. Ook kan men verwachten dat er wel weer firma's komen die modificaties op dit gebied aan zullen bieden, zoals met de eerdere modellen van JRC ook het geval geweest is.

Het geluid klinkt aanvankelijk enigszins "clinisch", hoewel dat wel wat bij te regelen is door de DSP minder agressief in te stellen. Ook de toonregeling behoeft enige gewenning (werkt niet zoals een traditionele toonregeling), maar blijkt dan zeer effectief te werken. Aan deze eigenschappen raakt men snel gewend. Samenvattend kan gezegd worden dat de zegeningen van de digitale signaalverwerking uitstekend tot hun recht komen en dat de NRD-545 op dat gebied een prima prestatie neerzet.
Het bedieningsgemak staat op eenzaam hoog niveau, evenals de constructie van het apparaat. Het feit dat de stopbanddemping niet meer dan redelijk genoemd kan worden en de aanwezigheid van enkele bijverschijnselen kunnen niet verhinderen dat de NRD-545 een uitstekende indruk achter laat. Het is op bijna alle fronten een verbetering van de toch al excellente NRD-535D. Ook wordt duidelijk dat de DSP-techniek nog lang niet uitontwikkeld is. Met het beschikbaar komen van krachtiger processoren en firmware zal deze techniek vermoedelijk wel een steeds grotere vlucht gaan nemen, vergelijkbaar met die van de PC.

 

IC-R75

 

De R75 heeft nog een broer in de vorm van de IC-R8500, een breedband ontvanger met een bereik van 100 kHz tot 2 GHz, scanmogelijkheden, 1000 geheugenkanalen, etc. Hoewel het geen gespecialiseerde kortegolf ontvanger is zijn de KG-prestaties ervan dusdanig goed dat hij wel als zodanig gebruikt kan worden zonder daarbij echter het niveau van de R75 te halen. Als 'all-in-one' concept is het echter een zeer geslaagd ontwerp dat over het gehele bereik goed presteert en semi-professionele kwaliteit uitstraalt. Persoonlijke ervaringen leren mij echter dat de ontvangst op met name vhf en uhf wat achter blijven bij de standaard VHF/UHF rx/tx tranceivers van Icom/Yaesu en Kenwood.

IC-R8500

 

   Palstar R30

ICF-7600GR

 

ATS-505 ATS-909

 

 

Overwegingen bij aanschaf


De aanschaf van een communicatieontvanger is niet een simpele aangelegenheid. Vergelijk daarom de specificaties nauwkeurig, raadpleeg iemand met kennis van zaken of kijk eens op het internet of in het World Radio and TV Handbook voor testverslagen en commentaren. Elke ontvanger heeft zijn eigen sterke en minder sterke punten, mede afhankelijk van je eigen voorkeuren. Echt slechte moderne ontvangers zijn er eigenlijk niet meer.

De aanschaf van ex-professionele apparatuur is meer iets voor de echte liefhebbers aangezien reparaties aan dergelijke toestellen voor de 'gemiddelde' particulier toch wat lastiger te realiseren zijn en voor de ontvangstprestaties hoef je het eigenlijk ook niet te doen.

Een gebruikte amateurontvanger van recente datum is dan, mede gezien het beperkte aanbod aan nieuwe apparatuur vaak een prima alternatief. Let natuurlijk wel goed op wat je koopt en bij wie.
Wat het eerste betreft kun je denken aan:
q de algemene uiterlijke staat en de aanwezigheid van de originele doos en manual (zegt vaak iets over de vorige eigenaar);
q zijn de schroefjes van de kast onbeschadigd, orinineel en compleet (liever geen toestel van een 'knutselaar');
q draaien alle knoppen soepel zonder te wiebelen en voelen alle schakelaars en drukknoppen goed aan met een duidelijk schakelmoment;
q kijk ook eens in het interieur als dat mag en let op zaken als roest of groene uitslag (vocht), onderdelen met een opvallend afwijkend formaat, kleur of positie, opvallend schone plekken op de printplaten, afwijkende soldeereilandjes, soldeerklodders of bruine harsresten en afwijkende draden (wijzen vaak op reparaties of modificaties; een mooi egaal laagje stof is vaak een prima indicator dat er niks met het apparaat gebeurd is);
q let dan in het bijzonder op de staat van de spoelkerntjes, deze moeten in 'maagdelijke' staat verkeren (beschadigingen aan de kop van de spoelkern, meestal een soort schroevendraaiersleuf, duiden erop dat er aan de afregeling van de radio gewerkt is en dat is absoluut specialistenwerk; bovendien kan een beschadigde spoelkern tot gevolg hebben dat afregeling niet meer goed mogelijk is);
q branden alle lampjes, werken alle meters, werken de draaiknoppen zonder te kraken, reageren drukknoppen accuraat;
q werken alle ontvangstbereiken, ontvangstmodi (AM, SSB enz.), filters en functies naar behoren en komt de radio 'levendig' over (met een moderne radio moet ook met een stuk draad van een meter of 5 genoeg te horen zijn).

En kijk ook een op internet rond (b.v. www.eham.net), vaak kun je nog een heleboel te weten komen over de specifieke (on)hebbelijkheden van het beoogde toestel en mogelijke remedies.

 

 

Occasions


Er zijn veel verschillende merken en modellen op de tweedehands markt en het is ondoenlijk om ze allemaal de revue te laten passeren. Hieronder zie je een aantal modellen die ik persoonlijk als occasion de moeite waard vind.

 

Om te beginnen is er de Lowe HF-150, een populair model. Het is een kwalitatief goede maar enigszins Spartaans uitgeruste ontvanger met eigenschappen die met name de omroepluisteraar zal weten te waarderen (uitstekende audiokwaliteit en dito synchroondetectie). Om de prijs aantrekkelijk te houden hebben de toeters en bellen echter het veld moeten ruimen.

  HF-150

 

Het grotere broertje van de HF-150 is de HF-225. Deze is iets minder sober uitgevoerd en ook technisch beter. Een aanrader in de zgn. Europa uitvoering, bij voorkeur met key-pad.
 

HF-225

 

De HF-250 was het topmodel van Lowe en lijkt in technisch opzicht veel op de 225 aangevuld met wat extra toeters en bellen. Ook dit toestel kan een aanrader genoemd worden, het liefst inclusief de am-synchroon/fm optie en afstandbediening (maar eigenlijk is de 225 nog iets beter). Wel prima audiokwaliteit!

HF-250

 


Een aardige ontvanger is de Yaesu FRG-8800. Het is een aantrekkelijke en redelijk goede all-round ontvanger (vergelijkbaar met de Kenwood R-2000), hoewel de het SSB filter wel wat scherper had mogen zijn. Let er wel op dat sommige modellen last kunnen hebben van het periodiek 'knipperen' van het display waarbij tevens het geluid wegvalt. Dit is een bekende ouderdomskwaal van de FRG-8800 dat wel weer hersteld worden (de mijne heeft deze operatie recentelijk ook ondergaan en het ding werkt weer perfect). Eerst even uitproberen dus!

  FRG-8800

 

Eventueel kun je ook voor zijn voorganger de FRG-7700 gaan. Dit is ook een goede all-rounder, hoewel de het SSB filter ook hier wel wat scherper had mogen zijn en hij mist de digitale geneugten van de 8800. Qua prestaties vergelijkbaar met de Kenwood R-1000.

FRG-7700

 


Van Icom is er de IC-R72, een modern apparaat met name geschikt voor ontvangst van SSB en CW (voor AM niet de eerste keus vanwege de beperkte filterkeuze). Eigenlijk net iets te eenvoudig uitgevoerd voor de echte DX-er.

  IC-R72

 

Eveneens van Icom zijn de IC-R70 en IC-R71E, beide geavanceerde en goed presterende toestellen. Met name voor SSB-ontvangst zijn deze twee radio's uitermate geschikt. Het bedieningsgemak en de audiokwaliteit zijn echter niet van het hoogste niveau.
De R71E heeft de onhebbelijkheid dat de firmware, in feite het besturingssysteem van de microprocessor gestuurde ontvanger, niet in ROM gebakken zit maar in RAM (vluchtig geheugen) waardoor het toestel onbruikbaar wordt als het batterijtje leeg is: het moet dan door een servicebureau opnieuw geprogrammeerd worden (er bestaat overigens een officiële modificatie die met dat probleem afrekent, let daar dus op bij aanschaf).

IC-R70           IC-R71E

 


De R-5000 van Kenwood is een interessante en betrouwbare ontvanger. Het is een vrij compleet uitgerust toestel met uitstekende ontvangstkwaliteiten. Aan een goed onderhouden exemplaar zal niemand zich een buil vallen. Je kan er ook een module in krijgen zodat hij ook de VHF band kan ontvangen.  Denk hierbij aan de vliegtuig frequenties en aan de zendamateurs op de 2 Meter-band (144 tot 146MHz).  Ook deze ontvanger kan door middel van een interface op de computer worden aangesloten.

Kenwood  R-5000

 

De voorgangers van de R-5000, de R-1000 en R-2000 vormen eveneens een interessante optie als gebruikte ontvanger. Het zijn vrij eenvoudige recht-toe-recht-aan toestellen met redelijke tot goede prestaties, waarbij de R-2000 het voordeel heeft van de gemakken van de digitale techniek (digitaal VFO, geheugens, toetsenbord etc.).
Deze toestellen qua prestaties zijn vergelijkbaar met de Yaesu 7700 en 8800, degelijk en betrouwbaar.

R-1000       R-2000

 


Ook Drake heeft met de R8 (bij voorkeur de A of B -uitvoering) een ontvanger geleverd die gebruikt niet te versmaden is. Samen met de R-5000 geschikt voor het meer serieuze DX-werk op de kortegolf banden, zowel in AM als SSB en RTTY. De constructie had hier en daar echter wel wat beter gekund.

  R8

 


Voor de liefhebbers is er de JRC NRD-535, een dijk van een ontvanger. Let er wel op dat deze ontvanger ook gebruikt alles behalve goedkoop is en dat accessoires extreem duur zijn (koop daarom de D-uitvoering incl. ECSS, BWC en smal filter). Maar afgezien van de prijs: klasse!

NRD-535

NB: ook zijn oudere broer de NRD-525 is een nog zeer capabele ontvanger die zondermeer de moeite waard is (met hetzelfde nadeel als de 535).

NRD-525

 


Voor de mobiele mens een zogenaamde 'wereldontvanger', maar dan wel een uit de betere kringen: de Grundig Satellit 600/650.

  Satellit 650 (hoezo portable?!)

 

Het nieuwere en kleinere broertje van de 650 is de Satellit 700. Een zeer komplete portable (echt draagbaar) met o.a. RDS (FM-stereo), synchroondetectie, meelopende preselectie, SSB, etc. Erg fraai!

Satellit 700

 


Tenslotte nog de ICF-SW7600 van Sony: een prima reisgenoot, voorloper van de ICF-7600GR.

ICF SW-7600

 

* *

                    Info gevonden op internet maar deze pagina wordt steeds uitgebreid en bij gewerkt.         Met Dank aan Peter PE1AMN